هموروئید

• سابقه خانوادگی: احتمال ایجاد هموروئید در افرادی که اعضای خانواده آن­ها مانند پدر یا مادر قبلاً دچار هموروئید شده ­اند، بیشتر است.
• زور زدن بیش از حد هنگام انجام کارهایی که از لحاظ فیزیکی فشار زیادی بر بدن به خصوص ناحیه لگن وارد می­کنند مانند بلند کردن اجسام بسیار سنگین.
• افزایش سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به هموروئید بیشتر می‌شود، زیرا بافت‌هایی که از رگ‌ها در راست‌روده و مقعد پشتیبانی می‌کنند، ممکن است ضعیف و کشیده شوند. 
• نشستن برای مدت زمان طولانی به خصوص در توالت؛
• یبوست یا اسهال مزمن و طولانی مدت؛
• فشار آوردن هنگام دفع مدفوع؛
• چاقی؛
• بارداری؛
• رژیم غذایی کم فیبر؛
• داشتن رابطه جنسی مقعدی.

شایع­ترین علایم هموروئید شامل موارد زیر می­باشد:

• خونریزی بدون احساس درد هنگام دفع مدفوع. در چنین شرایطی ممکن است شما چندین قطره کوچک خون روی دستمال توالت یا توالت مشاهده کنید.
• احساس خارش و سوزش در اطراف ناحیه مقعد.
• درد و احساس ناراحتی در ناحیه مقعد به خصوص هنگام دفع مدفوع.
• ورم اطراف مقعد.
• مشاهده برآمدگی کوچک نزدیک مقعد که دردناک نیز می­باشد.

عوارض هموروئید نادر است اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کم‌خونی:  به‌ندرت، از دست دادن خون مداوم از هموروئید می‌تواند منجر به کم‌خونی شود. کم‌خونی به‌معنای تعداد ناکافی گلبول‌های قرمز سالم برای انتقال اکسیژن به سلول‌های بدن است.

• هموروئید خفه شده: زمانی که جریان خون به یک هموروئید داخلی قطع شود، به آن هموروئید خفه شده می‌گویند. هموروئید خفه شده می‌تواند باعث درد شدید شود.

• لخته خون: گاهی اوقات در یک هموروئید، لخته خون تشکیل می‌شود که به آن هموروئید ترومبوزه می‌گویند. این حالت خطرناک نیست، اما می‌تواند بسیار دردناک باشد و گاهی نیاز به تخلیه داشته باشد.

• التهاب

پزشک معالج با پرسیدن چند سوال و معاینه فیزیکی می ­تواند بیماری را تشخیص دهد. در صورتی که هموروئید خارج از مقعد تشکیل شده باشد، پزشک با مشاهده ناحیه مورد نظر قادر به تشخیص آن خواهد بود، در غیر این صورت کانال مقعد و راست روده  از طریق معاینه انگشتی یا دوربین­ های مخصوص و ظریف بررسی خواهد شد.

• معاینه مقعد با انگشت: در طی این معاینه پزشک دست کش مخصوصی را پوشیده و انگشت خود را با مواد مخصوصی چرب کرده و مقعد را با لمس معاینه می کند تا برآمدگی­ های غیر عادی را در صورت وجود شناسایی کرده و در صورت نیاز معاینات بیشتری را تجویز کند.

• کولونوسکوپی: در صورت شناسایی شدن برآمدگی ­های غیر عادی در کانال مقعد با معاینه انگشتی همچنین به علت نرم و غیر قابل تشخیص بودن هموروئیدهای داخلی از طریق معاینه انگشتی مقعد، ممکن است پزشک برای اطمینان بیشتر ناحیه مورد نظر را با استفاده از آنوسکوپ، پروکتوسکوپ یا سیگموئیدوسکوپ (وسایل مخصوص برای مشاهده درون کانال مقعد و راست روده) معاینه کند.

در صورت مشاهده علایم ذیل ممکن است برای فرد کولونوسکوپی تجویز شود:

• در صورتی که علایم نشان دهنده وجود دیگر انواع بیماری های گوارشی باشند. برخی از انواع بیماری های گوارشی از جمله بیماری های التهابی روده مانند کولیت و کرون و سرطان ها نیز می توانند علایم مشابه هموروئید داشته باشند و منجر به خونریزی شوند؛
• در صورتی که فرد در مقایسه با عموم مردم جامعه در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان روده باشد؛
• در صورتی که فرد میانسال بوده و اخیراً کولونوسکوپی انجام نداده باشد.

1.درمان خانگی هموروئید:

در مراحل ابتدایی بواسیر، روش‌های ساده خانگی می‌توانند به کاهش علائم و بهبود وضعیت کمک کنند:

• تغییر رژیم غذایی با افزایش مصرف فیبر: افزایش مصرف مواد غذایی حاوی فیبر مانند میوه ­ها، سبزیجات و غلات به رژیم غذایی روزانه منجر به نرم­تر شدن مدفوع و کاهش عوارض هموروئید می ­شود. برای پیشگیری از مشکلات ناشی از تولید گاز در دستگاه گوارشی، مواد غذایی حاوی فیبر باید به آرامی و به صورت مداوم به رژیم غذایی روزانه اضافه شوند.

• نوشیدن آب کافی: هیدراته نگه داشتن بدن به جلوگیری از یبوست کمک می‌کند.

• تمیز نگه داشتن ناحیه مقعد: توصیه می شود فرد مبتلا هر روز حمام کرده یا دوش بگیرید و ناحیه اطراف مقعد را با آب گرم به آرامی شستشو داده و تمیز کند، ترجیحاً از صابون برای شستشوی این ناحیه استفاده نشود. ناحیه مورد نظر را به آرامی و با احتیاط خشک شود و از دستمال­های حاوی خوشبوکننده یا دستمال­ های مرطوب که دارای الکل هستند، برای این منظور استفاده نشود.

• عدم استفاده از دستمال ­های خشک: بهتر است هر بار پس از اجابت مزاج، برای تمیز کردن ناحیه مقعد به جای استفاده از دستمال ­های خشک از انواع مرطوب آن که حاوی الکل و خوشبو کننده نیستند استفاده شود.

• استفاده از یخ برای کمپرس سرد: برای رفع ورم اطراف ناحیه مقعد می توان تکه­ های یخ را در نایلون گذاشته سپس در یک حوله پیچانده و در ناحیه مورد نظر قرار داد. توصیه می شود از برخورد مستقیم یخ با ناحیه مورد نظر اجتناب شود.

• خیساندن مداوم مقعد با آب گرم: نشستن در لگن یا وان حمام پر از آب گرم، هر روز دو یا سه بار و هر بار ده تا پانزده دقیقه ممکن است در کنترل عوارض ناشی از هموروئید موثر باشد.

• پرهیز از زور زدن در هنگام اجابت مزاج: این کار می‌تواند از تشدید بواسیر جلوگیری کند.

• استفاده از مسکن: ممکن است جهت کنترل درد مسکن تجویز شود.

 

معمولاً با رعایت این نکات علایم هموروئید تا یک هفته از بین می روند، در غیر اینصورت دوباره باید به پزشک مراجعه کرد.

 

2. دارو درمانی هموروئید:

برای کنترل علائم شدیدتر، پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند:

پمادهای موضعی: برخی از پمادهای موضوعی حاوی لیدوکائین،کورتون و ….  برای کاهش درد و سوزش.

داروهای خوراکی ضد التهاب: مانند ایبوپروفن برای کنترل درد و تورم.

شیاف‌های مقعدی: که مستقیماً در محل تأثیرگذار عمل می‌کنند و می‌توانند التهاب را کاهش دهند.

از آنجاییکه مصرف پمادهای حاوی کورتون بیش از یک هفته ممکن است منجر به نازک شدن پوست شود، جهت کسب اطلاعات درست در خصوص مدت زمان مناسب برای استفاده از این پمادها حتماً باید با یک متخصص مشورت کرد.

3. روش‌های غیرجراحی (کم‌تهاجمی):

در صورتی که هموروئید با درمان ­های خانگی درمان نشده و وضعیت فرد بهبود نیابد، ممکن است پزشک از روش­ های درمانی سرپایی، ذکر شده در ادامه استفاده کند. این روش ­های درمانی نیازی به بی­هوشی کامل ندارند.  

تخلیه لخته خون: در صورتی که درون هموروئید لخته خونی تشکیل شده باشد و منجر به ایجاد درد و ناراحتی شده باشد، پزشک با یک برش ساده قادر به تخلیه لخته خون و برطرف کردن درد و ناراحتی حاصل شده از آن می­ باشد. این عمل در اغلب اوقات تنها 72 ساعت پس از تشکیل لخته موثر می ­باشد.

بستن با نوار لاستیکی: ممکن است پزشک با استفاده از یک کش پلاستیکی انتهای هموروئید را ببندد. با این کار جریان خون به این ناحیه قطع شده و هموروئید خود به خود می ­افتد. امکان وجود خونریزی سه یا چهار روز بعد از انجام این کار وجود دارد اما به ندرت این مسأله مشکل ساز می ­شود.

اسکلروتراپی: در روشی دیگر پزشک نوعی ماده شیمیایی را درون هموروئید تزریق می کند که منجر به کوچک شدن آن می­ شود.

لیزر: امکان از بین بردن هموروئید از طریق لیزر نیز وجود دارد.

پزشک با بررسی وضعیت بیمار، بهترین روش درمانی را برای وی تجویز می کند.

۴. جراحی (برای موارد پیشرفته):

جراحی‌ها برای هموروئیدهای پیشرفته و مقاوم توصیه می‌شوند، انواعی که روش­های درمانی ذکر شده برای آن ها موثر نیستند.

برداشتن هموروئید (هموروئیداکتومی): در این روش درمانی پزشک بافتی را که عامل خونریزی است، برمی­ دارد. بسته به شرایط بیمار و نظر پزشک، برای انجام این عمل جراحی ممکن است پزشک دستور بی ­حسی موضعی، بی­حسی ستون فقرات یا بیهوشی کامل را دهد.

این روش درمانی موثرترین روش برای هموروئیدهایی است که به صورت مکرر ایجاد می­ شوند، نسبت به دیگر روش های درمانی ممکن است با درد بیشتری همراه باشد اما اثرات درمانی آن ماندگاری بیشتری خواهد داشت. با مصرف مسکن­ ها و نشستن در آب گرم درد حاصل از جراحی قابل کنترل می ­باشد.

هموروئیدکتومی با هدایت داپلر: در این روش سرخرگ هایی که به هموروئید خونرسانی می کنند شناسایی شده و بسته می شوند تا خونرسانی به ناحیه هموروئید محدود شده، هموروئید کوچک شده و محسوس نباشد.

با توجه به روش ­های درمانی متعددی که برای درمان هموروئید وجود دارد، پزشک با بررسی وضعیت شما بهترین روش درمانی را تجویز خواهد کرد.  

زمان مراجعه به پزشک

در صورت مشاهده هر یک از علایم زیر به پزشک خود مراجعه نمایید:

• مشاهده خونریزی از مقعد
• تغییر رنگ مدفوع
• تغییر در عادات اجابت مزاج

توجه داشته باشید که خونریزی از مقعد می­تواند نشانه بیماری­های دیگری از جمله بیماری های التهابی روده مانند کولیت و کرون و سرطان روده بزرگ نیز باشد. در صورت مشاهده خونریزی از مقعد سریعاً به پزشک خود مراجعه نمایید.

پیشگیری

بهترین راه برای پیشگیری از هموروئید، نرم نگه داشتن مدفوع است تا به‌راحتی عبور کند. برای پیشگیری و کاهش علائم هموروئید، این نکات را رعایت کنید:

• خوردن غذاهای پرفیبر: میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل بیشتر مصرف کنید. این کار باعث نرم شدن و افزایش حجم مدفوع می‌شود. این به شما کمک می‌کند از فشار آوردن هنگام دفع مدفوع که می‌تواند باعث هموروئید شود، جلوگیری کنید. به‌تدریج فیبر را به رژیم غذایی خود اضافه کنید تا از مشکلات ناشی از گاز جلوگیری شود.

• نوشیدن مایعات کافی: روزانه 6 تا 8 لیوان آب و مایعات دیگر بنوشید تا به نرم نگه داشتن مدفوع کمک کنید. پرهیز از الکل نیز ممکن است مفید باشد.

• استفاده از مکمل‌های فیبر: بیشتر افراد فیبر کافی در رژیم غذایی خود دریافت نمی‌کنند. مطالعات نشان داده‌اند که مکمل‌های فیبر بدون نسخه، مانند پسیلیوم (متاموسیل، کنسیل و غیره) یا متیل سلولز (سیترسل)، می‌توانند علائم و خونریزی ناشی از هموروئید را کاهش دهند. اگر از مکمل‌های فیبر استفاده می‌کنید، حتماً هر روز حداقل هشت لیوان آب یا مایعات دیگر بنوشید. در غیر این صورت، مکمل‌ها می‌توانند باعث یبوست یا تشدید آن شوند.

• پرهیز از زور زدن:  زور زدن و حبس نفس هنگام دفع مدفوع فشار بیشتری بر رگ‌های راست‌روده وارد می‌کند.

• ورزش کردن: فعال بمانید تا به جلوگیری از یبوست کمک کنید و فشار روی رگ‌ها را کاهش دهید. ورزش همچنین می‌تواند به کاهش وزن اضافی که ممکن است باعث هموروئید شود یا آن را بدتر کند، کمک کند.

• پرهیز از نشستن طولانی‌مدت:  نشستن طولانی، به‌ویژه در توالت، می‌تواند فشار روی رگ‌های مقعد را افزایش دهد.