سرطان روده کوچک یا باریک نوع نادری از سرطان است که بافتهای روده کوچک، بخشی از دستگاه گوارش بین معده و روده بزرگ را درگیر میکند. روده کوچک نقشی حیاتی را در فرایند هضم و جذب غذا به عهده دارد و به بدن کمک میکند تا مواد مغذی را جذب کند.
انواع سرطان روده کوچک عبارتند از:
- آدنوکارسینوما: معمولا شایعترین نوع سرطان روده کوچک می باشد که دیواره روده کوچک را درگیر می کند. آدنو کارسینوما سرطانی است که از بافت سلول های غدد آغاز می شود. غدد سلول هایی هستند که موادی را به داخل یا به خارج بدن ترشح می کنند. این سرطان اغلب رشد خوش خیم کمی دارد که پولیپ نامیده میشود.
- سارکوما: منشا این سرطان استخوان ها یا بافت های نرم بدن مانند غضروف، چربی، ماییچه، رگ های خونی و دیگر بافت های همبندی و پیوندی می باشند.
- تومورهای کارسینوئید: این نوع تومورها در دستگاه گوارش (اغلب روده کوچک و راست روده) و گاهی نیز در ریه ها یا دیگر نقاط بدن رشد می کنند و رشد آن ها بسیار کند است.
- تومور استرومال دستگاه گوارش: نوعی تومور می باشد که در دیواره دستگاه گوارشی تشکیل می شود، می تواند خوش خیم باشد یا بدخیم
- لنفوم: این نوع سرطان از سلول های ایمنی بدن آغاز می شود.
شکلگیری تومورهای بدخیم در روده کوچک نسبت به دیگر بخشهای دستگاه گوارش درصد شیوع پایینتری دارد. آدنوکارسینوم روده کوچک گاهی پیآمد ابتلا به بیماریهای زیر است:
- بیماری کرون یا التهاب روده کوچک: این بیماری معمولاً بخش پایینی روده کوچک یعنی ایلئوم را درگیر میکند. التهاب تا عمق پوشش داخلی اندام آسیب دیده راه مییابد. بیماران مبتلا به کرون در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان روده کوچک هستند.
- بیماری سلیاک: افراد مبتلا به این بیماری دچار عدم تحمل گلوکوز می باشند.
- سندرمهای ارثی: گروهی از بیماریهای ارثی است که منجر به تشکیل پولیپ در دستگاه گوارشی می شود از جمله این سندرم ها می توان به سندرم لینچ، سندرم پولیپوز خانوادگی (FAP) یا سندرم پوتز-جگرز اشاره کرد. اگرچه اکثر پولیپها و تومورهای جدیدتر در روده بزرگ ایجاد میشود، اما احتمال درگیری روده کوچک نیز وجود دارد. این پولیپ های سرطانی غالباً در ابتدای روده کوچک (دوازدهه) ایجاد می شوند.
- افراط در نوشیدن مشروبات الکلی و دخانیات؛
- رژیم غذایی ناسالم: مصرف زیاد گوشت قرمز، غذاهای دودی یا شور.
علائم اولیه سرطان روده کوچک مانند اکثر سرطانهای دستگاه گوارش نامشخص و مبهم است. بیمار معمولاً دچار ناراحتیهای شکمی زیر میشود:
- حالت تهوع و استفراغ غیرقابل توجیه؛
- نفخ؛
- کاهش اشتها؛
- درد و انقباض ناحیه میانی شکم؛
علایم زیر بیانگر پیشرفته شدن بیماری و لزوم درمان فوری است:
- خستگی مزمن؛
- کاهش وزن بدون دلیل مشخص؛
- کمخونی فقر آهن؛
- خونریزی مشهود:بیمار خون یا مادهای شبیه به دانههای قهوه استفراغ میکند یا مدفوعش سیاه رنگ میشود.
- انسداد روده: بیمار به دلیل انسداد روده کوچک در اثر پیشرفت سرطان از حالت تهوع شدید و استفراغ مکرر رنج میبرد.
- یرقان (زرد شدن پوست): زردشدن پوست علامتی است که در صورت سرطانی شدن بخش بالایی روده کوچک دیده میشود. در این حالت مجاری صفراوی یعنی تخلیه کنندههای کبد در محل ورود به روده کوچک مسدود میشود و رنگ پوست بیمار زرد میشود.
- آزمایش خون: جهت بررسی کم خونی، نشانگرهای تومور در بدن و بررسی عملکرد کبد و کلیه.
- اندوسکوپی: در طول اندوسکوپی یک لوله انعطاف پذیر و ظریف دارای دوربین از طریق دهان وارد مری، معده و ابتدای روده کوچک می شود پزشک با مشاهده نواحی ذکر شده در مانیتور ساختار و بافت درونی دستگاه گوارش فوقانی مورد بررسی قرار می گیرد و تغییرات غیرعادی دستگاه گوارش شناسایی می شود و در صورت لزوم جهت بررسی های بیشتر از آن نمونه برداری نیز انجام می شود.
- عکس برداری از قسمت فوقانی دستگاه گوارش: از سی تی اسکن، ام آر آی و پت اسکن جهت شناسایی تومور و تشخیص اندازه آن استفاده می شود.
- لاپاراتومی: یک روش تهاجمی است که جهت یافتن نشانه های از بیماری شکافی در جدار شکم ایجاد می شود و اجزای درون شکم مورد بررسی قرار می گیرند. از این روش زمانی استفاده می شود که نتایج حاصل از بررسی روش های غیرتهاجمی نامشخص باشند همچنین در صورت ایجاد انسداد روده با منشا ناشناخته یا خونریزی گوارشی با منشا نامعلوم از این روش استفاده می شود. در طول لاپارتومی از ضایعه های مشکوک نمونه برداری نیز انجام می شود.
- جراحی: جراحی، متداولترین درمان برای سرطان روده کوچک است. اگر تومور سرطانی فقط بخشی از روده کوچک را درگیر کرده باشد، بخش سرطانی روده کوچک و قسمتی از بافت های سالم اطراف بخش سرطانی برداشته میشود.
- پرتودرمانی: پرتو درمانی میتواند یاختههای سرطانی باقیمانده پس از جراحی را از بین ببرد و در مواردی که نتوان از جراحی برای برداشتن تومورها بهره گرفت، می توان از پرتو درمانی سرطان روده کوچک برای کاهش درد استفاده کرد.
- شیمی درمانی: معمولاً شیمی درمانی از طریق تزریق وریدی انجام میشود. در این روش داروهای شیمی درمانی از طریق ورید، به آهستگی در سیستم گردش خون آزاد میشود و به همه جای بدن می رود.
- درمان هدفمند: استفاده از داروهایی که بهطور خاص مولکولهای خاص در سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهند.
- ایمونوتراپی: تقویت سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سلولهای سرطانی.
پیگیری بعد از درمان سرطان روده کوچک:
یکی از اهداف پیگیری وضعیت سلامت بیمار از طریق دوره های مکرر چکاب بعد از بهبودی، تشخیص هر چه زودتر سرطان در صورت عود مجدد این بیماری می باشد. هر چند بافت سرطانی حین جراحی از بدن خارج می شود اما امکان باقی ماندن و گسترش برخی از سلول های سرطانی در بدن وجود دارد.
پیش گیری و غربالگری سرطان روده کوچک:
برای کاهش احتمال ابتلا به سرطان روده:
- سرطان روده کوچک با بعضی بیماریها از جمله سلیاک، بیماری التهابی روده و سندرم های ارثی ارتباط مستقیم دارد. این افراد باید توجه بیشتری به سلامت خود داشته باشند و تحت نظر پزشک خود به صورت منظم چکاپ های مربوط به بیماری خود را انجام دهند و در صورت مشاهده علایم مشکوک حتما به پزشک خود مراجعه کنند.
- پیروی از رژیم غذایی سالم با میوهها، سبزیجات و غلات کامل؛
- کاهش مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده؛
- پرهیز از مصرف الکل و دخانیات؛
- فعالیت بدنی منظم؛
- حفظ وزن متناسب؛
- مشاوره ژنتیکی در صورت وجود سابقه خانوادگی سرطان.
منبع:
www.cancer.gov
www.cancer.org
www.myoclinic.org
www.thelancet.com
در صورت ابتلا به سرطان روده کوچک، میتوانید با اطمینان از خدمات تخصصی ارائهشده در کلینیک پورسینای حکیم استفاده کنید.
دکتر سیدمحمدحسن امامی
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر علیرضا فهیم
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر حجت اله رحیمی
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر مسعود مقتدری
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر مصطفی رئیسی
فوق تخصص گوارش و کبد
دکتر عبدالمهدی بقایی
فوق تخصص ریه
دکتر سعید خیری
متخصص داخلی
دکتر شادی کاظمی
متخصص داخلی
دکتر پوریا عادلی
متخصص رادیوتراپی،انکولوژی
دکتر رضا سلوکی
پزشک عمومی
لیلا لقمانی
کارشناس تغذیه و رژیم درمانی
