سرطان مری

به نظر می رسد این نوع سرطان به علت جهش در دی ان ای (DNA)  سلول های مری رخ می دهد که منجر به تقسیم سلولی کنترل نشده و بروز سرطان می شود. اما دلایل دقیق ایجاد کننده سرطان مری هنوز کاملا” شناخته نشده است. ولی مطالعات نشان می دهد که هریک از عوامل زیر می توانند خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش دهند.

سن: بیشتر مبتلایان به سرطان مری بالای 60-50 سال هستند.

جنس:   سرطان مری در مردان شایعتر است.

استعمال دخانیات: استعمال سیگار و یا حتی استعمال تنباکو بدون دود کردن از مهمترین عوامل خطر ساز برای ابتلا به سرطان مری است.

مصرف الکل: افرادی که به طور مستمر و در مقادیر زیاد از الکل استفاده می کنند در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان مری قرار دارند و درکسانی که تنباکو و الکل هردو را مصرف می کنند خطر بسیار بیشتر می شود. دانشمندان عقیده دارند این دو ماده مضراثر مخرب یکدیگر را تشدید می کنند.

رفلاکس طولانی مدت و مری بارت: در صورتیکه اسید معده مرتباً بالا بزند و به مری وارد شود قسمت تحتانی مری دچار التهاب می شوند و با گذشت زمان سلولهای ملتهب شده این ناحیه می توانند شروع به تغییر کرده و شبیه سلول های معده شوند – این وضعیت به نام مری بارت خوانده می شود که این حالت پیش سرطانی محسوب می شود می تواند به آدنوکارسینومای مری منجر شود.

هر نوع التهاب مری در اثر خوردن مواد سوزاننده و مخرب زمینه ایجاد سرطان را در مری فراهم می آورد.

رژیم غذایی: مصرف مواد پیش‌ساز سرطان‌زا مانند نیتریت‌ها که به ماده سرطان ‌زای نیتروز آمین تبدیل می‌شوند و به وفور در مواد غذایی مانند کنسرو، مصرف ماهی دودی و شور، سوسیس و کالباس وجود دارند و عدم یا کاهش مصرف سبزیجات و میوه جات نیز به شدت خطر ابتلا به انواع سرطان بویژه سرطان‌های گوارشی و مری را افزایش می‌دهند.

مصرف مایعات داغ و سوزاننده: مانند چای و قهوه داغ که با سوزاندن و التهاب مری ، احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند. برای مثال، مصرف چای داغ در استان‌های آذری زبان ایران یکی از عوامل اصلی شیوع سرطان مری است.

وراثت و جهش‌های ژنتیکی: همانند دیگر سرطان‌ها، خطر ابتلا را بالا می‌برند.

چاقی: خطر ابتلا را تا چهار برابر افزایش می‌دهد. محققان حدس می‌زنند بین چاقی و افزایش ریفلاکس ارتباطی وجود داشته باشد.

سابقه بیماری و رادیودرمانی (پرتو درمانی): شانس ابتلا به سرطان مری در افرادی که دچار دیگر انواع سرطان های سر و گردن شده باشند و افرادی که در ناحیه بالاتنه و قفسه سینه تحت رادیو درمانی قرار گرفته باشند بالاتر است.

داشتن یک یا چند تا از عوامل بالا احتمال ابتلا به سرطان مری را افزایش می دهد ولی بسیاری از افراد هستند که با داشتن این عوامل به سرطان مری مبتلا نمی شوند ویا بدون هیچ یک از عوامل بالابه این سرطان مبتلا شده اند.

ﻋﻼﺋﻡ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﺑﺳﺗﮕﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻳﻪ ﺍبتلای ﺭﻭﺩﻩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺭﺍﻳﻥ ﺍﺳﺎﺱ ﻋﻼﺋﻡ ﺳﺭﻁﺎﻥ رکتوﻡ (انتهای ﻛﻭﻟﻭﻥ) ﺑﺎ ﻋﻼﺋﻡ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﺭﺍﺳﺕ (ابتدای ﻛﻭﻟﻭﻥ) متفاوت ﺍﺳﺕ. ﺳﺭﻁﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ چپ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﻋﻼئم مشهودتری نسبت ﺑﻪ ﻗﺳﻣﺕ راست دارد. ﺑﻁﻭﺭ ﻛﻠﻲ ﻋﻼﺋﻣﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻥ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﺍﻳﺟﺎﺩ می شود، مختص ﺍﻳﻥ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ نیست ﻭ ﻣﻣﻛﻥ ﺍﺳﺕ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺭ ﺑﻳﻣﺎﺭی های ﻛﻭﻟﻭﻥ نیز ﻣﺷﺎﻫﺩﻩ ﺷﻭﺩ. ﺍﺯ ﺁﻧﺟﺎ ﻛﻪ طیف ﺗﻅﺎﻫﺭﺍﺕ بالینی بیماری گسترده اﺳﺕ، ﺗﻭﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻛﺎﺕ ﺯﻳﺭ ﺿﺭﻭﺭﻱ ﺍﺳﺕ.

• ﺗﻐﻳﻳﺭ ﺩﺭ ﺍﺟﺎﺑﺕ ﻣﺯﺍﺝ: ﺑﺭﻭﺯ ﺍﺳﻬﺎﻝ ﻳﺎ ﻳﺑﻭﺳﺕ.

• ﻛﺎﻫﺵ ﻗﻁﺭ ﻣﺩﻓﻭﻉ: ﺍﺯ ﺟﻣﻠﻪ ﻋﻼﺋﻡ ﻣﻬﻡ ﺍﺳﺕ ﻭ ﺗﻭﺻﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻭﺩ ﺑﻪ فرم مدفوع ﺑﻌﺩ ﺍﺯ ﺍﺟﺎﺑﺕ ﻣﺯﺍﺝ ﺗﻭﺟﻪ ﺷﻭﺩ.

• ﺍﺣﺳﺎﺱ تخلیه ﻧﺎﻛﺎﻣﻝ ﺭﻭﺩﻩ: ﺩﻓﻌﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺍﻧﺟﺎﻡ ﺁﻥ ﺑﺎﺯ ﻫﻡ ﺍﺣﺳﺎﺱ ﭘﺭ ﺑﻭﺩﻥ ﺭﻭﺩﻩ ﺣﺱ ﺷﻭﺩ.

• ﺗﻐﻳﻳﺭ ﺭﻧﮓ مدفوع: ﺍﺣﺳﺎﺱ ﻓﺷﺎﺭ ﺩﺭ ﻧﺎﺣﻳﻪ رکتوم ﻫﻣﺭﺍﻩ ﺑﺎ ﺩﻓﻊ ﺧﻭﻥ ﻳﺎ بلغم ﻭ ﺗﻐﻳﻳﺭ ﺭﻧﮓ ﻣﺩﻓﻭﻉ (ﺭﻭﺷﻥ، ﺗﻳﺭﻩ ﻭ ﻳﺎ ﺳﻳﺎﻩ) ﺍﺯ ﺟﻣﻠﻪ علایم ﻣﻬﻡ هستند ﻭ ﺑﺎﻳﺩ بعد ﺍﺯ ﺍﺟﺎﺑﺕ ﻣﺯﺍﺝ ﺑﻪ ﺗﻐﻳﻳﺭ ﺭﻧﮓ ﻣﺩﻓﻭﻉ ﺗﻭﺟﻪ ﺷﻭﺩ.

• ﺩﺭﺩ شکم: به ﺻﻭﺭﺕ ممتد ﻭ ﻳﺎ ﻣﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ ﭼپ ﻳﺎ ﺭﺍﺳﺕ شکم، ﺩﻝ پیچه ﺩﺭ بسیاری ﺍﺯ ﻣﻭﺍﺭﺩ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ (ﺑﻪ ﺧﺻﻭﺹ ﺩﺭﺳﻣﺕ ﭼپ) ﺍﺯ ابتدا ﺑﺎ علایم ﺩﺭﺩ ﻫﻣﺭﺍﻩ ﺍﺳﺕ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻣﻳﻥ ﻋﻠﺕ، ﺑﻪ ﺁﻥ ﺗﻭﺟﻪ می ﺷﻭﺩ. ﭼﻧﺎﻧﭼﻪ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ ﭼپ شکم ﺑﺎﺷﺩ ممکن ﺍﺳﺕ ﺑﺎ ﺍﺣﺳﺎﺱ ﻧﻔﺦ ﻳﺎ ﭘﺭﻱ و ﺩﻝ پیچه ﺷﺭﻭﻉ ﺷﻭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺩﺭﻳﺞ ﺑﺎ ﺭﺷﺩ ﺗﻭﻣﻭﺭ ﻋﻼﺋﻣﻲ ﺷﺑﻳﻪ انسداد ﺭﻭﺩﻩ ایجاد ﺷﻭﺩ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ ﺭﺍﺳﺕ، ﺍﻳﻥ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﺗﻘﺭﺍﺭ ﻛﺎﻣﻝ، ﺍﻏﻠﺏ ﺩﺭﺩ ندارد ﻭ ممکن ﺍﺳﺕ ﺑﺎ ﻋﻼﺋﻡ ﺩﻳﮕﺭﻱ نظیر بی اﺷﺗﻬﺎﻳﻲ، ﻛﻡ ﺧﻭﻧﻲ ﻭ ﺩﻓﻊ ﺧﻭﻥ ﺳﻳﺎﻩ ﻫﻣﺭﺍﻩ ﺑﺎﺷﺩ. ﺩﺭﺻﻭﺭﺕ ﺗﻭﺳﻌﻪ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ، ﺩﺭﺩ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ تحتانی ﺭﺍﺳﺕ شکم ﻭ اطراف ﻧﺎﻑ ایجاد می شود.

• ﻛﺎﻫﺵ ﻭﺯﻥ ﻭ ﻻﻏﺭﻱ: از دست دادن وزن بدون اینکه اقدام مشخصی در این زمینه صورت گرفته باشد می تواند از علایم ابتلا به سرطان روده باشد.

• ضعف و خستگی: ضعف و خستگی بدون دلیل و مضمن می تواند به علت از دست دادن خون ناشی از توده سرطانی باشد.

• ﻋﻼﺋﻡ غیر ﺭﻭﺩه ای: ﮔﺎﻫﯽ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﮐﻭﻟﻭﻥ ﺩﺍﺭﺍی علائم ﺭﻭﺩﻩ ﺍی نیست ﻭ ﻣﻣﮑﻥ ﺍﺳﺕ تظاهرات غیر ﺭﻭﺩﻩ ﺍی مانند: اتساع شکم، تجمع ﺁﺏ ﺩﺭ جدار شکم ﻭ ﺑﺯﺭﮔﻲ کبد ﺍﺯ ﻧﺷﺎنه های ﺍﻭﻟﻳﻪ بیماری ﺑﺎﺷﺩ.

این نوع سرطان در مراحل پیشرفته ممکن است عوارض ذکر شده در ادامه را در پی داشته باشد:

انسداد مری: گاهی توده سرطانی با ایجاد انسداد در مری مانع عبور مواد غذایی از دهان به معده می شود.

درد: سرطان مری در مراحل پیشرفته می تواند همراه با درد باشد.

خونریزی در مری: سرطان مری می تواند منجر به خونریزی شود. هر چند در اغلب اوقات چنین اتفاقی به تدریج رخ می دهد اما گاهی ممکن است به صورت ناگهانی و بسیار شدید نیز باشد.

برای تشخیص سرطان مری و میزان گسترش آن، از یک یا چند مورد از آزمایش‌های زیر استفاده می‌شود. البته از این آزمایش‌ها می‌توان برای تشخیص کارآیی و میزان اثربخشی روش‌های درمانی نیز استفاده کرد.

روش های عکس‌برداری

• تصویربرداری با اشعه ایکس همراه با بلع باریم: بررسی شکل و اندازه مری برای تشخیص تنگی یا توده.

• سی‌تی‌اسکن: ارزیابی گسترش سرطان به سایر قسمت‌های بدن.

• ام‌آر‌آی: تصویربرداری دقیق‌تر از بافت‌های نرم مری.

• پت اسکن: بررسی میزان گسترش سرطان در بدن و تشخیص متاستاز.

 روش‌های اندوسکوپی

• اندوسکوپی مری: مشاهده داخل مری با استفاده از یک لوله منعطف مجهز به دوربین و نمونه‌برداری از بافت مشکوک با استفاده از اندوسکوپی و بررسی سلولی در آزمایشگاه.

• اندوسونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای بررسی عمق تهاجم سرطان و ارزیابی گره‌های لنفاوی مجاور.

اگر سرطان مری در شما تشخیص داده شد، پزشک متخصص گوارش بهترین روش‌های درمان آن را برای شما شرح خواهد داد. اصولاً روش مورد استفاده برای درمان سرطان مری به عوامل مختلفی از جمله نوع و مرحله پیشرفت سرطان و وضعیت سلامت عمومی شما بستگی دارد. علاوه بر آن، برنامه درمان سرطان مری بر اساس شرایط و نیازهای خاص شما تنظیم می‌شود. برای درمان این سرطان و یا کمک به تسکین علائم آن، معمولاً یک یا چند مورد از درمان‌های زیر به بیمار توصیه می‌شود.

1. روش‌های جراحی:

• ازوفاژکتومی: برداشتن بخش سرطانی مری و اتصال قسمت باقی‌مانده به معده.
• ازوفاژوگاسترکتومی: برداشتن بخشی از مری به همراه قسمت بالایی معده در صورت درگیری سرطان.
• جراحی کم‌تهاجمی: شامل لاپاروسکوپی و توراکوسکوپی برای کاهش عوارض جراحی باز.

2. روش‌های پرتودرمانی:

• پرتودرمانی خارجی: استفاده از اشعه پرانرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی.
• براکی‌تراپی: قرار دادن منبع پرتودهی درون یا نزدیک تومور برای پرتودرمانی موضعی.

3. روش‌های شیمی‌درمانی:

• شیمی‌درمانی قبل از جراحی: کاهش اندازه تومور قبل از جراحی برای افزایش شانس موفقیت.
• شیمی‌درمانی پس از جراحی: از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده پس از جراحی.
• شیمی‌درمانی ترکیبی: ترکیب داروهای مختلف مانند سیس‌پلاتین، فلورواوراسیل (5-FU) و پاکلیتاکسل برای افزایش اثر درمانی.

4. روش‌های درمان هدفمند 

• داروهای ضد HER2 (مانند تراستوزوماب): در بیماران دارای بیان بیش‌ازحد پروتئین HER2.
• مهارکننده‌های رشد عروق (مانند راموسیروماب): جلوگیری از تشکیل عروق خونی جدید برای تغذیه تومور.

5.روش‌های ایمونوتراپی:

• مهارکننده‌های ایمنی:  مانند پمبرولیزوماب  و نیوولوماب که سیستم ایمنی را برای حمله به سلول‌های سرطانی تحریک می‌کنند.
• کاربرد در سرطان‌های پیشرفته: مخصوص بیمارانی که سرطان آن‌ها به سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته و به درمان‌های دیگر پاسخ نداده است.

6.روش‌های حمایتی و تسکینی:

• استنت‌گذاری مری: استفاده از لوله فلزی برای باز نگه داشتن مری و کمک به بلع غذا.
• لیزر درمانی: ز بین بردن تومورهای کوچک برای بهبود عبور غذا.
• تغذیه حمایتی: استفاده از لوله تغذیه معده یا تغذیه وریدی برای بیمارانی که قادر به بلع غذا نیستند.

این روش‌ها ممکن است به‌تنهایی یا به‌صورت ترکیبی برای کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیمار استفاده شوند.

ممکن است کنار آمدن با بیماری سرطان و قبول آن برای اغلب افرادی که با این بیماری تشخیص داده می شوند، کاری سخت و زمان بر باشد. نکات ذکر شده در ادامه با هدف تسهیل چنین شرایطی ارایه شده است:

تا جایی که برای فرد امکان پذیر است در مورد این بیماری، انواع روش های درمان و کنترل آن اطلاعات کسب کند: توصیه می شود فرد از طریق مشورت با پزشک خود در مورد انواع این بیماری و مراحل آن اطلاعات کسب کند. همچنین با مشورت با پزشک از منابع اطلاعاتی موثق در خصوص این بیماری آگاه شود. هر قدر اطلاعات فرد در مورد بیماری بیشتر باشد به همان میزان راحت تر قادر به کنترل شرایط و کنار آمدن با وضعیت جدید خواهد بود.

دوستان و افراد خانواده خود را در جریان بگذارید: به محض این که فرد اطرافیان را از بیماری خود مطلع نماید، مطمناً از کمک ها و حمایت های اطرافیان برخوردار خواهد شد. طی کردن این دوره با برخوردار شدن از حمایت های اطرافیان به صورت قابل توجهی برای بیمار تسهیل خواهد شد.

با افرادی که شرایط مشابه شما را دارند حرف بزنید: صحبت کردن با افرادی که شرایط مشابه را دارند یا داشته اند می تواند به صورت قابل ملاحضه ای منجر به ارتقاء شرایط روحی و بهبود کنترل بیماری می شود.

با فردی که مورد اطمینان شماست صحبت کنید: با یکی از اعضای خانواده، دوست، مشاور یا هر شخص دیگری که شنونده خوبی می تواند باشد صحبت کنید.

پیش گیری و غربالگری:

با رعایت توصیه های ذکر شده در ذیل احتمال ابتلا به سرطان مری کاهش پیدا می کند:

• درمان به‌موقع و مناسب ریفلاکس مزمن؛
• غربالگری با نمونه‌برداری از انتهای مری در افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان مری را دارند؛
• پرهیز از استعمال سیگار،‌ دوری کردن از مصرف تریاک؛
• ترک عادت خوردن غذاهای داغ؛
• اصلاح عادات تغذیه و افزودن میوه جات و سبزیجات فراوان به رژیم غذایی؛
• ورزش کردن و حفظ وزن متعادل.