
سرطان معده، یا گاستریک کارسینوما، نوعی سرطان است که از پوشش داخلی معده آغاز میشود. این بیماری در مراحل اولیه ممکن است علائم مشخصی نداشته باشد، اما با پیشرفت آن، نشانههایی ظاهر میشوند که نیاز به رسیدگی دارند.
بر اساس آمارهای منتشر شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال ۲۰۲۲، سرطان معده به عنوان پنجمین سرطان شایع در جهان شناخته شده است. در این سال، حدود ۹۶۸٬۷۸۴ مورد جدید از این بیماری گزارش شده است که معادل ۴٫۸٪ از کل موارد جدید سرطانها میباشد. همچنین، سرطان معده به عنوان چهارمین علت مرگومیر ناشی از سرطان در جهان مطرح است.
بر اساس پیشبینیهای انجامشده، انتظار میرود که تا سال ۲۰۴۰، تعداد موارد جدید سرطان معده به حدود ۱٫۸ میلیون نفر و تعداد مرگومیرهای ناشی از آن به حدود ۱٫۳ میلیون نفر برسد که به ترتیب نشاندهنده افزایش ۶۳٪ و ۶۶٪ در مقایسه با سال ۲۰۲۰ است.
این آمارها نشاندهنده اهمیت بالای سرطان معده در سطح جهانی است و نیاز به برنامههای پیشگیری و کنترل مؤثر را برجسته میکند.
انواع سرطان معده
شایعترین نوع سرطان معده، آدنوکارسینوما است که بیش از ۹۵٪ موارد را شامل میشود. این نوع از سرطان معده از سلولهای غدد ترشحی در لایه داخلی (مخاط) معده منشأ میگیرد.
انواع نادرتر شامل:
- لنفوم معده: منشاء سیستم لنفاوی می باشد و اغلب بهدلیل عفونت مزمن با هلیکوباکتر پیلوری ایجاد میشود.
- تومورهای استرومایی دستگاه گوارش: منشاء سلولهای تنظیمکننده حرکت معده می باشد و ممکن است خوش خیم یا بدخیم باشد.
- کارسینوئیدها: منشاء سلول های نورواندوکرین می باشد، رشد آهسته ای دارد، اغلب در اثر افزایش هورمون گاسترین ایجاد میشود. و بسته به نوع، ممکن است خوشخیم یا بدخیم باشد.
- سارکوم ها: منشا سلول های بافت همبند مانند عضله، چربی، عروق خونی، بافت فیبروز و… می باشد و بسیار نادر هستند.
مراحل سرطان معده
سرطان معده بر اساس میزان گسترش به مراحل مختلفی تقسیم میشود:
- مرحله ۱: سرطان محدود به پوشش داخلی معده است.
- مرحله ۲: سرطان به لایههای عمیقتر معده یا غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته است.
- مرحله ۳: سرطان به تمام لایههای معده و غدد لنفاوی بیشتر گسترش یافته است.
- مرحله ۴: سرطان به اندامهای دوردست مانند کبد، ریهها یا استخوانها گسترش یافته است.

دلیل قطعی ابتلا به سرطان معده هنوز شناخته نشده است، با اینحال عواملی که در ادامه بیان میکنیم خطر ابتلا به این سرطان را افزایش میدهد:
- سن و جنسیت: افراد بالای ۶۵ سال و مردان بیشتر در معرض خطر هستند.
- عفونت هلیکوباکتر پیلوری: این باکتری میتواند التهاب مزمن معده و تغییرات پیشسرطانی ایجاد کند.
- رژیم غذایی: مصرف زیاد غذاهای دودی، نمکسود و فرآوریشده میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
- سیگار کشیدن و مصرف الکل: این عادات میتوانند به پوشش داخلی معده آسیب برسانند.
- سابقه خانوادگی: داشتن بستگان درجه یک با سابقه سرطان معده میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
علایم اولیه سرطان معده گاهی ممکن است مبهم و مشابه مشکلات گوارشی معمولی باشد و تشخیص زود هنگام این بیماری را دشوار کند. به همین علت معمولاً سرطان معده زمانی شناسایی میشود که کاملاً گسترش یافته است.
علائم اولیهی سرطان معده شامل موارد زیر است:
- سوءهاضمه مداوم؛
- سوزش سر دل؛
- احساس نفخ پس از غذا؛
- تهوع؛
- کاهش اشتها؛
- کاهش وزن غیرمنتظره؛
- معده درد یا درد در قفسه سینه؛
- احساس سیری بیش از حد یا سیری زودهنگام؛
- اختلال و دشواری در بلع.
در مراحل پیشرفتهتر، ممکن است علایم زیر ایجاد شوند:
- درد شکمی؛
- وجود خون در مدفوع یا مدفوع سیاه؛
- استفراغ خونی؛
- کم خونی
در صورت مشاهده علایم ذکر شده به خصوص مشکل در بلع و سوء هاضمه به همراه حداقل یکی از علائم کاهش وزن غیرمنتظره، ناخوشی و کمخونی حتماً باید به متخصص مراجعه کرد.
سرطان معده معمولاً با اندوسکوپی و بیوپسی آغاز میشود. سپس، با استفاده از روشهای تصویربرداری و آزمایشهای تکمیلی، مرحله و گستردگی بیماری تعیین میشود تا برنامه درمانی مناسب تدوین گردد.
- اندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی: در این روش، یک لوله باریک و انعطافپذیر با دوربین از طریق دهان به داخل معده فرستاده میشود تا نواحی غیرطبیعی بررسی شوند.
- بیوپسی: در صورت مشاهده نواحی مشکوک در اندوسکوپی، نمونهبرداری از بافت برای بررسیهای بیشتر انجام میشود.
- تصویربرداری: سیتی اسکن، امآرآی، پت اسکن و رادیوگرافی با بلع باریم میتوانند به تعیین میزان گسترش سرطان کمک کنند.
- اندوسونوگرافی: این روش ترکیبی از اندوسکوپی و سونوگرافی است. یک پروب سونوگرافی در انتهای اندوسکوپ قرار دارد که تصاویر دقیقی از دیواره معده و بافتهای مجاور ارائه میدهد.
- لاپاراسکوپی تشخیصی: در این روش جراحی کمتهاجمی، یک دوربین کوچک از طریق برش کوچکی در شکم وارد میشود تا پزشک بتواند داخل حفره شکمی را بررسی کند و میزان گسترش سرطان را ارزیابی نماید.
انتخاب روش درمانی به مرحله سرطان، وضعیت کلی سلامت بیمار و تصمیمات شخصی وی بستگی دارد.
روشهای درمانی شامل:
1. جراحی:
هدف جراح در این روش از بین بردن بیماری از طریق برداشتن بافت سرطانی است. او باید اطمینان حاصل کند هیچ سلول سرطانی باقی نمانده است. انواع روش های جراحی شامل:
- خارج کردن تومور از لایههای داخلی معده در مراحل اولیهی سرطان: جراح به کمک اندوسکوپی تومورهای بسیار ریز را از لایهی داخلی معده بیرون میکشد. این روش برداشتن مخاط اندوسکوپی نام دارد؛
- سابتوتال گاسترکتومی: بخشی از معده در این روش برداشته میشود؛

- توتال گاسترکتومی: کل معده در این روش برداشته میشود.

2.شیمیدرمانی:
استفاده از داروهایی برای از بین بردن سلولهای سرطانی، که بسته به شرایط موجود ممکن است قبل یا بعد از جراحی انجام شود.
- پرتودرمانی: استفاده از اشعه برای از بین بردن سلولهای سرطانی که بسته به شرایط بیمار می تواند قبل یا بعد از جراحی انجام شود.
- درمانهای هدفمند: استفاده از داروهایی که به طور خاص مولکولهای مرتبط با رشد سرطان را هدف قرار میدهند.
- ایمونوتراپی: استفاده از داروهایی که باعث میشوند سلول های ایمنی دوباره فعال شوند، سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کنند.
اگرچه نمیتوان به طور کامل از سرطان معده پیشگیری کرد، اما با تغییراتی در سبک زندگی میتوان خطر را کاهش داد:
- رژیم غذایی سالم: مصرف میوهها و سبزیجات تازه و کاهش مصرف غذاهای فرآوریشده.
- ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل: این اقدامات میتوانند خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش دهند.
- درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری: درمان مناسب این عفونت در صورت تشخیص صحیح و به موقع، میتواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد.
سرطان معده بیماری است که تشخیص زودهنگام آن میتواند تأثیر بسیار زیادی بر پیشآگهی و موفقیت درمان داشته باشد. بنابراین در صورت تجربه علائم مشکوک، مراجعه به پزشک برای بررسیهای بیشتر به شدت توصیه میشود.
منبع:
www.cancer.org
www.myoclinic.org
www.iarc.who.int
www.macmillan.org.uk
در صورت ابتلا به بیماری سرطان معده، میتوانید با اطمینان از خدمات تخصصی ارائهشده در کلینیک پورسینای حکیم استفاده کنید.












